W kościele pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Borzykowej przeprowadzono kompleksową konserwację całego ołtarza głównego – od tabernakulum w centrum, przez wszystkie rzeźby i obrazy, po bogato zdobione zwieńczenie z figurą Matki Bożej i puttami. Ten unikatowy przykład XVIII-wiecznej sztuki rokokowej wyróżnia się ornamentem muszlowym oraz regencyjnym wstęgowo-cęgowym, świadczącym o mistrzostwie dawnych rzemieślników.
Centralną część ołtarza stanowi tabernakulum flankowane kolumnami, otoczone rzeźbami świętych Piotra i Pawła oraz obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem – XVI-wiecznym malowidłem temperowym na desce, ukazującym wizerunek Hodegetrii. Zwieńczenie wieńczy rzeźba Matki Bożej w otoczeniu trzech główek putt w srebrzonych obłokach i złoconych promieniach oraz dwóch pełnoplastycznych putt po bokach.
Stan przed konserwacją
Przed przystąpieniem do prac ołtarz znajdował się w złym stanie technicznym. Niestabilne warunki klimatyczne we wnętrzu kościoła, wieloletnie użytkowanie oraz wcześniejsze, niewłaściwe naprawy doprowadziły do:
- licznych ubytków i łuszczenia warstw polichromii, zapraw i złoceń,
- zabrudzeń powierzchni, spękań i odspojeń,
- przetarcia i wtórnego przemalowania wielu elementów złoceń nieszlachetną farbą,
- nadwątlenia części drewnianych konstrukcji,
- pokrycia polichromii tłustym brudem, deformującym odbiór estetyczny,
- wtórnego krycia kolumn i tła ołtarza kredowym gruntem i farbą,
- przetarcia warstwy malarskiej i możliwych przemalowań oryginalnej polichromii rzeźb.
Zakres i przebieg prac konserwatorskich
Prace przeprowadzono zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi, przy użyciu materiałów najwyższej jakości, obejmując cały ołtarz:
- wstępne oczyszczenie mechaniczne i chemiczne powierzchni,
- wykonanie ekspertyzy konstrukcyjnej i oceny stanu drewna,
- zabezpieczenie osypujących się warstw technologicznych bibułką japońską,
- podklejenie odspojonych fragmentów polichromii i zaprawy,
- dezynfekcję i impregnację nadwątlonych elementów drewnianych,
- usunięcie wadliwych uzupełnień i przemalowań,
- flekowanie ubytków drewna kitem trzcinowo–epoksydowym (Araldit 427 HV/SV),
- uzupełnienie zapraw klejowo-kredowych i izolacja uzupełnień,
- rekonstrukcję złoceń i srebrzeń z użyciem materiałów szlachetnych,
- retusz i rekonstrukcję polichromii oraz warstw malarskich w oparciu o badania stratygraficzne,
- konserwację i odświeżenie obrazów oraz elementów tabernakulum.
Efekt po konserwacji
Dzięki kompleksowym działaniom ołtarz odzyskał pierwotny blask. Złocenia i srebrzenia ponownie lśnią, polichromie nabrały głębi, a detale snycerskie stały się czytelne. Obrazy ołtarzowe i rzeźby przywrócono do stanu zgodnego z oryginalnym zamysłem artystów. Całość została zabezpieczona przed dalszą degradacją, zachowując jednocześnie autentyzm historyczny i artystyczny.
Profesjonalizm wykonania
Prace zostały wykonane rzetelnie, zgodnie z najlepszymi praktykami konserwatorskimi, przez doświadczonych stolarzy, snycerzy, malarzy i rzemieślników naszej firmy. W trakcie realizacji prowadziliśmy stałą komunikację z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków oraz naszym zespołem konserwatorów, co pozwoliło zrealizować projekt terminowo, precyzyjnie i w pełnej zgodności z programem konserwatorskim.
Podsumowanie i zaproszenie do współpracy
Konserwacja ołtarza głównego w Borzykowej pozwoliła przywrócić mu pełnię wartości liturgicznej, artystycznej i historycznej. Dziś jest on znów prawdziwą wizytówką świątyni oraz cennym świadectwem XVIII-wiecznej sztuki rokokowej.
Zapraszamy do współpracy przy realizacji podobnych projektów konserwatorskich. Łączymy pasję do historii z wieloletnim doświadczeniem, dbałością o każdy detal i terminowością wykonania powierzonych zadań.
